ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIREInformatyzacja w energetyce
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.



KALENDARIUM WYDARZEŃ
Cykl seminariów "Komunikacja w nowoczesnej energetyce"

Kiedy: 24 styczeń 2017 - 2 luty 2017
Miejsce: Katowice, Poznań, Warszawa, Gdańsk
Organizator: Elmark Automatyka Sp. z o.o.



IT W ENERGETYCE

Rozwiązania IT

Niewidzialny współpracownik

Gdy przed ponad stu laty rodziła się energetyka, nikt nie miał pojęcia o informatyce. Dzisiaj bez systemów IT nikt nie wyobraża sobie funkcjonowania jakiejkolwiek dziedziny przemysłowej, a zawłaszcza takich sektorów jak energetyka, ciepłownictwo, gazownictwo. Budowa wolnego rynku energii, wprowadzenie konkurencji, rozdzielenie działalności handlowej od przesyłowej, wdrożenie na masową skalę reguły TPA, a wszystko w odwiecznym reżimie bezwzględnego zaspokojenia popytu podażą realizowanego w trybie czasu rzeczywistego sprawiło, że funkcjonowanie tego segmentu gospodarczej działalności człowieka jest bez sprawnych systemów informatycznych praktycznie nie możliwe. Dzisiejsze stanowiska dyspozytorskie przypominają swoim wyglądem newsroomy stacji telewizyjnych. Ich cechą charakterystyczną są wielkie ledowe lub ciekłokrystaliczne ekrany pokazujące w zgrafizowanej formie przebiegi procesów produkcyjnych i dane liczbowe w postaci łatwych do zinterpretowania wykresów. Mówienie obrazem jest naturalną tendencją ludzi techniki, którym przyszła w sukurs upowszechniona na masową skalę technologia wytwarzania tanich i dużych ekranów - wszak jedna stop-klatka jest w stanie przekazać tyle informacji, ile trzeba by opisać nawet tysiącem słów. Systemy IT pojawiają się z coraz większym powodzeniem także w górnictwie i to nie na powierzchni, w biurze, a w najbardziej jego newralgicznym miejscu czyli w przodku. Dzięki nim kombajny czy strugi są w stanie pracować po zamontowaniu praktycznie bez obsługi ludzkiej na dole, zaś dane o pracy wraz z podglądem "live" za pośrednictwem transmisji internetowych przekazywane są nie tylko do dyspozytora zmianowego czy kierownictwa kopalni, ale też do producenta maszyny, który jest w stanie zdalnie diagnozować jej pracę nawet na drugiej półkuli ziemskiego globu.

Systemy HMI

Oprogramowanie do wizualizacji stanu pracy maszyn, urządzeń czy instalacji może być uruchamiane zarówno na komputerach panelowych bezpośrednio przy maszynie, na komputerze przemysłowym zainstalowanym w szafie sterowniczej lub na klasycznym komputerze klasy PC zlokalizowanym w sterowni bądź dyspozytorni. Dane pobierane są bezpośrednio z systemu sterowania maszyną redukując ryzyko popełnienia błędów ręcznego wprowadzania danych oraz eliminując papierowy obieg dokumentów. Operator na ekranie ma dostęp do aktualnego stanu pracy maszyny, otrzymuje natychmiastowe powiadomienia o stanach awaryjnych, a także polecenia i instrukcje z systemu zarządzania produkcją. Operator za pomocą ekranów graficznych kontroluje pracę maszyny lub fragmentu linii produkcyjnej, a dane pomiarowe oraz stany maszyny rejestrowane są automatycznie w przemysłowej bazie danych, umożliwiając szczegółowe analizy przez poszczególne działy funkcjonalne przedsiębiorstwa, a także odtworzenie krok po kroku, sekunda po sekundzie przebiegu zdarzeń w wypadku zaistnienia awarii. Każdy operator jest jednoznacznie identyfikowany przez system, co podnosi bezpieczeństwo danych, a jednocześnie pozwala na wykorzystanie danych o czasie pracy i wydajności np. w zakładowych systemach motywacyjnych czy kadrowo-płacowych.

SCADA i GeoSCADA

W przypadku procesów technologicznych rozproszonych na znacznym terytorium, podstawową rolę odgrywają systemy SCADA rejestrujące dane pomiarowe pochodzące z oddalonych względem siebie obiektów oraz pozwalające na pełną zdalną kontrolę. Systemy SCADA dotyczą obiektów rozproszonych na terenie jednego zakładu, natomiast systemy GeoSCADA dotyczą obiektów znacznie rozproszonych geograficznie a więc dedykowane są przede wszystkich do obsługi wszelkiego rodzaju sieci, bez względu na to czy dotyczą miasta, regionu czy całego kraju. Tego rodzaju systemy odgrywają podstawową rolę w sterowaniu i nadzorowaniu pracy sieci przesyłowych czy dystrybucyjnych. W sieciach energetycznych równych napięć, gazociągach pracujących na różnym ciśnieniu, ciepło i wodociągach. Na ekranie komputera zlokalizowanego w centralnej dyspozytorni operator dysponuje podglądem stanu pracy całej instalacji. W przypadku pojawienia się stanów alarmowych, otrzymuje na ekranie powiadomienie o zaistniałym zdarzeniu. Operator bądź dyspozytor może się poruszać po kolejnych widokach, zmieniając ekrany ze szczegółowymi fragmentami instalacji, co pozwala na szybką reakcję i zdalną diagnozę przyczyny alarmu, bez konieczności ponoszenia kosztów związanych z interwencją mobilnej ekipy w oddalonym o wiele kilometrów obiekcie. Interwencje ekip serwisowych realizowane są dopiero po ustaleniu przyczyny i szczegółowego miejsca alarmu. Zdalna kontrola bezobsługowych obiektów instalacji, ma istotny wpływ na zauważalną redukcję kosztów stałych funkcjonowania i racjonalnemu zarządzaniu kadrą pracowników. Systemy SCADA mogą, a nawet powinny być integrowane z aplikacjami typu GIS wpisując nadzorowane obiekty w mapę przypisującą współrzędne łatwe do odszukania w terenie przy pomocy standardowego GPS- a przez np. serwisantów przybyłych z drugiego krańca Polski. Systemy SCADA są najczęściej stosowane w gazownictwie, sieciach wodno-kanalizacyjnych, energetyce, transporcie, telekomunikacji. Wśród dostawców rozwiązań typu HMI oraz SCADA i GeoSCADA dominują wszyscy wielcy branżowi gracze tacy jak : GE, SIEMENS, ABB, Alstom oraz niezależny dostawca jakim jest Wonderware należąca do koncernu Invensys.

Systemy MES

Systemy MES od angielskiego Manufacturing Execution System mają na celu dostarczenie danych, które pozwalają na zoptymalizowanie operacji wytwórczych począwszy od zamówienia do dostarczenia odbiorcy gotowych wyrobów. Pozwalają na wydzielenie aż 11 obszarów funkcjonalności takich jak : zarządzanie wykonaniem produkcji, zarządzanie wydajnością, śledzenie i genealogia produkcji, zarządzanie jakością, zarządzanie obiegiem dokumentów, gromadzenie i akwizycja danych, zarządzanie zasobami ludzkimi, zarządzanie utrzymaniem ruchu, harmonogramowanie produkcji, rozsyłanie zadań produkcyjnych czy zarządzanie zasobami ludzkimi.

Systemy ERP

To skrót od angielskiego Enterprise Resource Planning, czyli Planowanie Zasobów Przedsiębiorstwa. Nazwa ta oznacza informatyczny systemy aplikacji, które integrują procesy przedsiębiorstwa na wszystkich jego szczeblach. System obejmuje całość procesów produkcji i dystrybucji, integruje różne obszary działania przedsiębiorstwa, usprawnia przepływ krytycznych dla jego funkcjonowania informacji i pozwala błyskawicznie reagować na zmiany rynkowe. Największą zaletą systemów ERP jest ich elastyczność i możliwość dopasowania do specyfiki przedsiębiorstwa w każdej branży. Elastyczność ERP polega przede wszystkim na tym, że dane wystarczy wprowadzić tylko raz, a będą one widoczne we wszystkich modułach. Systemy ERP umożliwiają pracę w trybie on-line. ERP zawiera ponadto aplikacje automatycznego i kompleksowego kontaktowania się z partnerami zewnętrznymi za pośrednictwem takich mediów jak poczta elektroniczna czy faks. Najważniejszym czynnikiem uzyskania sprawności operacyjnej na dynamicznym, ale konkurencyjnym rynku jest umiejętność zintegrowania systemów produkcyjnych z biznesowymi końcówkami aplikacji do zarządzania łańcuchami dostaw takimi jak: SAP, Oracle, IFS, J.D. Edwards oraz różnymi aplikacjami do zarządzania aktywami w stylu Enterprise Asset Management. A więc połączenie w jeden sprawny mechanizm hali produkcyjnej, magazynu, dyrekcji, księgowości, punktu obsługi klienta i kont bankowych.

Biling przede wszystkim

Solą wszystkich sieciowych przedsiębiorstw dostarczających towary i usługi o charakterze masowym, a więc obsługujących setki tysięcy czy nawet miliony odbiorców płacących duże ilości reaktywnie niewielkiej wartości rachunków jest posiadanie sprawnych i elastycznych systemów bilingowych. Jako takie wywodzą się one z telekomunikacji, gdzie zastosowano je po raz pierwszy. Ale teraz na naszych oczach przeszły one wręcz rewolucyjną drogę ewolucji. Poczynając od "pani z gazowni" zaopatrzonej w wielka torbą, latarkę, i wielką księgę oraz pieczątkę przytwierdzoną do skuwki długopisu - poprzez "zielone książeczki", w których nic nie dało się zmienić przez pół roku, poprzez nieudane próby zintegrowania rachunków za energię elektryczną i gaz. Największymi oprócz ogólnie pojętej telekomunikacji mobilnej i stacjonarnej użytkownikami systemów bilingowych jest gazownictwo, elektroenergetyka i ciepłownictwo. Każda z tych branż - choć brzmi to jak frazes - ma swoją specyfikę i historię. Najbardziej zintegrowane od samego początku było - i nadal jest - gazownictwo skupione w rękach narodowego monopolisty jakim jest PGNiG. Wydzielono tu sześć terytorialnych spółek, każda z nich posługiwała się praktycznie swoimi rozwiązaniami zwłaszcza, że inaczej są rozliczani klienci indywidualni czyli gospodarstwa domowe, a inaczej odbiorcy przemysłowi. Były to zarówno systemy autorstwa własnych służb informatycznych, lokalnych dostawców, krajowych potentatów jak i globalnych koncernów (muliZBYT, MeGaz, PepleSoftInterpise, Jupiter, ISOOG, Pincasso, Fenix, inkaso,. Po konieczności rozdzielenia działalności przesyłowej od handlu i scentralizowaniu na powrót działalności handlowej w jednych rękach oraz scentralizowaniu systemu wystawiania faktur wszystko trafiło pod opiekę systemów oferowanych przez globalnego potentata tej branży jakim jest SAP. W elektroenergetyce sytuacja była odmienna. Przez wiele lat funkcjonowało na terenie kraju kilkadziesiąt zakładów energetycznych. Każdy z nich siłą rzeczy posługiwał się konkretnymi systemami bilingowymi. Albo własnymi rozwiązaniami jak było w przypadku ZEOR-K, albo dostarczonymi przez dostawców zewnętrznych: Handel Max, Elektra, MultiZbyt, EnergOS, Selen, EnergosHandel, SAP for Utilities, EnergosHandel v.enterprise, SE, AWO3, SZARO. Dwa największe z nich zostały sprzedane globalnym potentatom na rynku europejskim (GZE - Vattenfall oraz STOEN - RWE) reszta zintegrowana została najpierw w sześć poziomych grup energetycznych, zaś później w cztery pionowe koncerny. W efekcie TAURON odziedziczył 7 systemów bilingowych i 2 spółki handlujące energią, PGE 5 systemów bilingowych i aż. 8 sprzedawców energii, ENERGA 6 systemów bilingowych, a ENEA tylko 4. Sporym kłopotem było rozwiązanie kontraktów długoterminowych i w związku z tym narzucenie na odbiorców indywidualnych haraczu w postaci opłaty przejściowej przenoszącej koszty tychże Żaden z systemów nie był bowiem przygotowany do obliczania tej opłaty sięgając do historycznego zużycia energii w ciągu minionych 12 miesięcy. Nie ulega wątpliwości, że na dłuższą metę systemy tę będą musiały być w obrębie całych grup unifikowane i ujednolicane, zwłaszcza że marzeniem prawie wszystkich koncernów jest wzorem ich zagranicznych konkurentów tzw. odmiejscowienie obsługi klientów. Najbardziej rozproszonym i zdezintegrowanym sektorem jest ciepłownictwo. Praktycznie nie ma w Polsce dwóch podobnych systemów ciepłowniczych i dwóch podobnych przedsiębiorstw, tak pod względem struktury własności, stopnia integracji, konkurencji, palety klientów jak i wielkości obsługiwanego rynku itp. Z reguły nie dają się tutaj implementować systemy bilingowe sprawdzające się w energetyce czy gazownictwie, ani tez przedsiębiorstwach wodno-kanalizacyjnych. Ten rynek jest mniejszy, ale też daje większe pole do popisu dla lokalnych firm informatycznych. Nic więc dziwnego, że można tu spotkać rozwiązania oferowane przez takie firmy jak: Comarch, Domdata, Etob-Res, Goinfo, Kelvin, Kombit, Kompakt.

Autor: Jacek Balcewicz (miesięcznik "Energia Gigawat")


DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie




cire
©2002-2017
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE